Có nên rút BHXH một lần? Ưu nhược điểm và khuyến nghị chuyên gia

Việc rút BHXH một lần đang là chủ đề được người lao động quan tâm, nhất là trong bối cảnh nhiều người cần nguồn tài chính ngắn hạn để giải quyết khó khăn trước mắt. Tuy nhiên, đây là quyết định có ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi lâu dài, đặc biệt là chế độ hưu trí sau này. Bài viết sau của Bejob sẽ phân tích cụ thể các trường hợp được phép rút, ưu và nhược điểm của phương án này, kèm theo các khuyến nghị từ góc nhìn chuyên môn.

Các trường hợp được rút BHXH một lần theo quy định

Các trường hợp được rút BHXH một lần theo Luật sửa đổi có hiệu lực từ ngày 01/7/2025 bao gồm:

• Đến tuổi nghỉ hưu nhưng thời gian đóng BHXH dưới 15 năm.
• Ra nước ngoài định cư.
• Mắc một trong các bệnh hiểm nghèo như ung thư, bại liệt, xơ gan mất bù, lao nặng, AIDS.
• Suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên.
• Thuộc nhóm người khuyết tật đặc biệt nặng,…

Xem thêm: Quy định rút BHXH một lần

Ưu nhược điểm của việc rút BHXH một lần

Ưu điểm

Việc rút BHXH một lần mang lại một số lợi ích trước mắt như:

• Có ngay khoản tiền hỗ trợ tài chính, giúp người lao động giải quyết những khó khăn cấp bách như trả nợ, ổn định cuộc sống hoặc đầu tư nhỏ.
• Linh hoạt sử dụng tiền, phù hợp với người không có ý định tiếp tục tham gia BHXH trong tương lai.
• Đơn giản hóa thủ tục, thời gian nhận kết quả nhanh chóng.

Nhược điểm

Bên cạnh lợi ích ngắn hạn, phương án này cũng đem lại nhiều rủi ro lâu dài:

• Mất cơ hội hưởng lương hưu và bảo hiểm y tế suốt đời khi về già, khiến gánh nặng tài chính dồn về tuổi không còn khả năng lao động.
• Mức tiền nhận được thấp hơn giá trị thực do cơ chế tính dựa trên mức đóng, không bao gồm phần ngân sách nhà nước hỗ trợ.
• Khi quay lại tham gia BHXH về sau, thời gian đã rút sẽ không được cộng dồn, làm giảm quyền lợi tích lũy.
• Có thể khiến người lao động khó đảm bảo an sinh xã hội về dài hạn.

Nên rút BHXH một lần hay bảo lưu để hưởng lương hưu?

Khi người lao động lựa chọn rút BHXH một lần, họ sẽ nhận được một khoản tiền ngay lập tức. Tuy nhiên, giá trị khoản tiền này chỉ tương đương phần đóng của người lao động và một phần nhỏ từ người sử dụng lao động. Ngược lại, khi bảo lưu thời gian đã đóng để sau này hưởng lương hưu, tổng quyền lợi nhận được lại lớn hơn rất nhiều vì bao gồm lương hưu hàng tháng và thẻ bảo hiểm y tế suốt đời.

Rút BHXH một lần đồng nghĩa với việc người lao động không còn quyền hưởng bảo hiểm y tế miễn phí khi về hưu và cũng không nhận được hỗ trợ an sinh xã hội định kỳ. Điều này dẫn đến rủi ro lớn khi tuổi già thường phát sinh nhiều chi phí y tế và thu nhập lại giảm mạnh.

Trái lại, nếu bảo lưu và tiếp tục tham gia để đủ điều kiện nhận lương hưu, người lao động sẽ được:

• Nhận lương hưu ổn định hàng tháng, giúp bảo đảm cuộc sống.
• Được cấp thẻ BHYT với mức hưởng lên đến 95% chi phí khám chữa bệnh.
• Hưởng các chính sách xã hội dành cho người cao tuổi.

Sự khác biệt này tạo ra khoảng cách rất lớn về mức độ an sinh giữa hai lựa chọn, đặc biệt đối với người có tuổi đời lao động không còn dài.

Khuyến nghị của chuyên gia

Trường hợp được khuyến nghị nên rút BHXH một lần

Các chuyên gia cho rằng người lao động có thể cân nhắc rút khi:

• Không có khả năng tiếp tục tham gia BHXH do tuổi tác, nghề nghiệp hoặc hoàn cảnh đặc biệt.
• Chuẩn bị định cư ở nước ngoài và không còn nhu cầu hưởng chế độ trong nước.
• Gặp bệnh hiểm nghèo, cần nguồn tài chính để điều trị.
• Cần tiền gấp để xử lý các tình huống khẩn cấp không thể trì hoãn.

Trường hợp không nên rút BHXH một lần

Người lao động được khuyến cáo không nên rút BHXH một lần nếu:

• Vẫn còn khả năng tiếp tục làm việc và tham gia BHXH trong tương lai.
• Mong muốn hưởng lương hưu ổn định và bảo hiểm y tế khi về già.
• Tài chính chưa quá khó khăn để phải rút tiền bằng mọi giá.

Việc bảo lưu giúp người lao động giữ nguyên thời gian đã đóng, đồng thời đảm bảo quyền lợi dài hạn.

Gợi ý giải pháp thay thế việc rút BHXH một lần

Thay vì rút, người lao động có thể:

• Bảo lưu thời gian đã đóng và tham gia BHXH tự nguyện sau khi tài chính ổn định.
• Tiếp cận các quỹ hỗ trợ, khoản vay an sinh hoặc chương trình giảm áp lực tài chính tạm thời.
• Tìm kiếm công việc mới để tiếp tục đóng BHXH bắt buộc.
• Xem xét các nguồn tài chính khác thay vì rút toàn bộ BHXH.

Những hiểu lầm phổ biến về việc rút BHXH một lần

Một số hiểu lầm dẫn đến quyết định thiếu sáng suốt:

• Nghĩ rằng rút được nhiều tiền hơn so với hưởng hưu trí (thực tế, hưởng hưu thường có lợi hơn khi tính về dài hạn).
• Cho rằng rút một lần không ảnh hưởng về sau (thực tế làm mất quyền hưởng bảo hiểm y tế và lương hưu khi già yếu).
• Nhầm lẫn về điều kiện đủ 1 năm nghỉ việc mới được rút, dẫn đến nộp hồ sơ sai thời điểm.
• Hiểu sai rằng có thể rút nhiều lần (pháp luật hiện hành quy định chỉ rút một lần cho toàn bộ thời gian đã đóng).

Nhận diện đúng các hiểu lầm giúp người lao động đưa ra lựa chọn chính xác và có lợi nhất.

Kết luận

Việc rút BHXH một lần là quyết định quan trọng, tác động trực tiếp đến quyền lợi an sinh lâu dài của người lao động. Mặc dù mang lại nguồn tiền trước mắt, nhưng đi kèm nhiều rủi ro như mất quyền hưởng lương hưu và khó khăn tài chính khi về già. Người lao động nên cân nhắc kỹ các ưu nhược điểm, đánh giá hoàn cảnh cá nhân và tham khảo bài viết của Bejob trước khi quyết định. Lựa chọn đúng sẽ giúp bảo đảm an toàn tài chính hiện tại và tương lai